Recente aanwinsten

Collecties

Desiderius Erasmus, Concio de puero Iesu, Cologne, Eucharius Cervicornus, avril 1525, in-8°.

DE JONGEN-BISSCHOP

Desiderius Erasmus, Concio de puero Iesu, Keulen, Eucharius Cervicornus, april 1525, in-8°.

In de Concio de puero Iesu of Preek over het kind Jezus, neemt een jongen het woord als bisschop. Dit werk staat in verband met een middeleeuws gebruik dat nog voortleeft in de 16de eeuw, namelijk de traditie van de jongensbisschop. Elk jaar op 6 december, de feestdag van Sint-Nicolaas, wordt de jongensbisschop gekozen uit de koorknapen of uit de kinderen van de school, die aan het klooster of de kathedraal is verbonden. Deze jongensbisschop wordt dan gehuld in de bisschopsmantel met op zijn hoofd de bisschopsmijter, terwijl de overige jongens het priesterkleed dragen, de kerk in bezit nemen en alle kerkelijke ceremoniën vervullen, behalve die van de mis. Deze ‘machtswisseling’ duurt tot het feest der Heilige Onschuldigen op 28 december.

Erasmus schreef deze preek in 1511 op verzoek van zijn vriend John Colet, deken van de St Paul’s Cathedral in Londen. Ter inwijding van de nieuwe St Paul’s School moest de preek hardop worden voorgedragen door de bisschopsjongen.

Deze traditie bestond ook in Frankrijk, maar dan onder een meer carnavaleske en extravagante vorm. De redevoering van Erasmus heeft daarentegen niets komisch. Het gaat om een werk van oprechte vroomheid : « … dat mijn rede naar Hem moge smaken, Hem moge weergeven en Hem uitstralen, Hij die het woord des Vaders is, en die als enige de woorden des levens heeft, wiens levendig en krachtig woord doordringender is dan het tweesnijdend zwaard, en de diepste schuilhoeken van het hart treft ».

Aanwinst: 2022

Desiderius Erasmus, Spongia Erasmi adversus aspergines hutteni, Cologne ?, Hero Fuchs ?, 1523, in-8°.

DE SPONS

Desiderius Erasmus, Spongia Erasmi adversus aspergines hutteni, Cologne ?, Hero Fuchs ?, 1523, in-8°.

De Spons van Erasmus tegen de vuilspuiterij van von Hutten: aan de hand van deze enigszins vreemd aandoende titel dient Erasmus zijn tegenstander Ulrich von Hutten van repliek, wiens Vermaningen hij afdoet als vulgaire vuilspuiterij. Een generatie scheidt de zesentwintigjarige von Hutten van de twintig jaar oudere Prins der Humanisten. Nochtans waren beide mannen, voordat hun betrekkingen verslechterden, vrienden, beiden met dezelfde passie voor klassieke teksten en bezield door eenzelfde wens de Kerk te hervormen.
Wij zijn zeer blij met een exemplaar van dit werk als nieuwe aanwinst voor onze bibliotheek en waarvan we nog geen enkele oude editie bezaten. Deze uitgave, waarvan datum noch plaats is vermeld, verscheen waarschijnlijk hetzelfde jaar als de editio princeps (Bazel, Froben, zomer 1523). De titelpagina is – op enkele afwijkingen na – geïnspireerd door een kader ontworpen door Holbein (cf. Frank Hieronymus, Oberrheinische Buchillustration, p. 607, nr. 3).

Goed nieuws! Voor wie dit episch werkje uit de humanistische literatuur wil ontdekken, bestaat er een Nederlandse vertaling: Desiderius Erasmus, Verweerschriften: ‘De Spons’, ‘De Ciceroniaan’ en ‘Antwoord aan prins Alberto Pio van Carpi’, vertaald door Ton Osinga en Chris Heesakkers, Uitg. Athenaeum-Polak & Van Gennep, augustus 2007.

Aanwinst: 2022

In epistolam Pauli ad Romanos Paraphrasis, Desiderius Erasmus, Louvain, Thierry Martens, 1517

PARAPHRASIS

Desiderius Erasmus, In epistolam Pauli apostoli ad Romanos paraphrasis, Leuven, Dirk Martens, 1517, in-8°, MEH E1598.

Het werk wordt bewaard in zijn oorspronkelijke band. Gedrukt in romeinletter. Drukkersmerk: dubbelanker van de drukker Dirk Martens.Deze editie van Leuven, waar Erasmus toen verbleef, was van bijzonder belang in de contekst van de Reformatie. Op 31 oktober 1517 had Maarten Luther zijn 95 Stellingen vastgespijkerd op de deur van de Slotkerk van Wittenberg en legde hiermee de grondslagen voor het protestantisme.
In zijn nawoord richt Martens zich tot de lezer: “Wij trachten naar vermogen om deze Universiteit van Leuven, zo bloeiend door haar veelzijdigheid aan studies, van dienst te zijn met onze bescheiden drukkerij. En wij doen ons uiterste best om u alleen boeken aan te bieden die het dubbele voordeel bieden allereerst deugdzaam en leerzaam te zijn en die bovendien zo correct mogelijk zijn gedrukt.
Het is maar al te waar: bepaalde lieden die, overmatig belust op winst, ongecorrigeerde boeken uitgeven, bewijzen een dubbele ondienst: ten eerste aan de auteurs, wier werken zij verknoeien en in kwade naam brengen en vervolgens aan de lezer, die ze in plaats van een boek crux en torment bezorgen”.

Aanwinst: 2020

IN MEMORIAM ERASMI

Friedrich Nausea, In magnum illum laudatae felicisque memoriae Erasmum Roterodamum, nuper vita functum Monodia. Eiusdem uita ex Beati Rhenani Epistola ad Archiepiscopum Coloniensem, Paris, Chrestien Wechel, 1536, in-8°, MEH E1586.

Een respectvol « In memoriam » voor Erasmus samengesteld door zijn vriend Friedrich Nausea (1496-1552), bisschop van Wenen. Nausea kent Erasmus in deze tekst een goddelijke missie toe en vergelijkt hem met Christus. Het boek bevat tevens de beroemde biografie van Erasmus door Beatus Rhenanus (1485-1547), opgesteld in briefvorm (Allen 3139).

Deze eerste Parijse editie (die volgt op de enkele maanden eerder verschenen editie van Keulen) is zeer zeldzaam. Ons exemplaar heeft toebehoord aan Étienne Baluze (1630-1718), Frans filoloog en jurist, bekend bibliothecaris van Colbert en minister onder Lodewijk XIV.

Aanwinst: 2019

GEOGRAFIE

Henricus Glareanus, De Geographia liber unus, Basel, Johann Faber Emmeus, 1528, in-4°, MEH E1591.

Glareanus, ware naam Heinrich Loris, was een Zwitsers humanist (1488-1563). Als polyvalent man was hij zowel wiskundige, geograaf als musicus, muziektheoreticus, historicus, filoloog en dichter. Hij was bevriend met Erasmus en Myconius en hij werd afgebeeld door de gebroeders Holbein in hun illustraties bij de Lof der Zotheid van Erasmus. Deze verhandeling over wiskundige geografie bevat hoofdstukken over de constructie van aardbollen en zou een referentie blijven tot aan de 17de eeuw. Glareanus vermeldt Amerika en « Amerigus Vesputius » in zijn slothoofdstuk « De regionibus extra Ptolemaeum ».

Erasmus interesseerde zich ook voor geografie: zo speelde hij tijdens zijn laatste levensjaren een actieve rol in het realiseren van de editio princeps van de oorspronkelijke tekst in het Grieks van Ptolemaeus’ Geographia.

Aanwinst: 2019

Liber-de-sarcienda_Anvers_153

VOOR DE EENHEID DER CHRISTENEN

Desiderius Erasmus, Liber de sarcienda Ecclesiae concordia, Antwerpen, Michael Hillen, 1533, in-8°, MEH E1584.

Een zeldzame Antwerpse editie, in hetzelfde jaar gedrukt als de editio princeps (Bazel, Froben & Episcopius), van Erasmus’ pleidooi voor de verzoening binnen de christelijke Kerk.

Aanwinst: 2019

MET GELIJKE MUNT

Zilveren teston met de beeltenis van Frans I van Frankrijk (1515-1547).

1ste helft van de 16de eeuw
Zilver
Frankrijk, Limoges

Testons zijn oude Franse zilveren munten met de beeltenis van de vorst. De Sforza’s in Milaan (omstreeks 1450) hadden het idee opgevat om het portret van de vorst op het zilverstuk te laten afbeelden, waarmee ze op deze manier het door het oude Rome ingevoerde gebruik herstelden. Lodewijk XII, in 1504 hertog van Milaan geworden, nam dit gebruik over voor de Franse munten.

Aanwinst: 2019

Ontdek onze collecties

catalogus — schone kunsten — museum

Erasmushuis

Begijnhof

Joodse collectie

Archieven

Erasmushuis

Begijnhof

Joodse collectie

Archieven

newsletter

Abonneer je op de maandelijkse actualiteit van de musea

Inschrijving

newsletter

Abonneer je op de maandelijkse actualiteit van de musea

Inschrijving

+ 32 2 521 13 83

info@erasmushouse.museum

f

Shop with style! Find your favorite
item at the best price and discover great
offers every single day.